ADHD- en Autisme centrum Westfriesland

Kenmerken Autisme

Autisme is een aangeboren aandoening waarbij de hersenen op een andere manier informatie verwerken en gebruiken dan bij een normale ontwikkeling. Hoe autisme zich uit, is per kind verschillend. Daarom wordt er vaak gesproken over Autisme Spectrum Stoornissen (ASS). Onder ASS vallen PDD-NOS, Asperger en een autistische stoornis. ASS heeft een grote impact op de ontwikkeling van het kind en kan leiden tot ernstige problemen in het functioneren binnen het gezin, op school en in de vrije tijd.

De meest voorkomende kenmerken van ASS zijn:

Problemen binnen de sociale interactie

Kinderen met ASS hebben vaak moeite om met anderen contact te maken en te onderhouden. Bij de meest uitgesproken vorm van ASS kan het contact beperkt zijn tot het kenbaar maken van de eigen behoeftes en ontbreekt de wederkerigheid. Bij andere vormen van ASS maakt het kind wel spontaan contact, maar is er wat vreemds te zien in bijvoorbeeld het oogcontact (te lang, te vluchtig of geen oogcontact), het gebruik van gezichtsuitdrukkingen (vaak dezelfde uitdrukking of een uitdrukking die niet bij de situatie past) of maakt het kind geen spontaan gebruik van gebaren. Gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal van anderen wordt niet altijd goed begrepen.

Problemen met het communiceren

Veel kinderen met ASS hebben voldoende spraak. Sommige kinderen praten aan een stuk door en zijn hierin moeilijk te stoppen, helemaal wanneer ze kunnen praten over iets waar hun interesse ligt. Andere kinderen vinden het heel moeilijk om een gesprekje aan te gaan en te onderhouden en geven alleen korte antwoorden op vragen.

Kinderen met ASS kunnen taal erg letterlijk nemen, waardoor ze niet altijd goed begrijpen wat er bedoeld wordt en grapjes vaak niet snappen. Ook zie je vaak dat kinderen met ASS weinig meedoen met doen-alsof-spelletjes of nadoe-spelletjes.

Star en rigide denken en handelen

Kinderen met ASS bevinden zich in een wereld die zij slecht begrijpen en waar ze moeilijk vat op kunnen krijgen. Vaak reageren deze kinderen met boosheid, angst of met reacties die voor de omgeving niet goed te begrijpen zijn.

Vaste (denk)patronen, vaste volgordes, vaste gebruiken en herhalende bewegingen lijken houvast te geven, immers deze zijn voorspelbaar. Je ziet vaak dat kinderen met ASS hier moeilijk van af kunnen wijken. Het aanleren van nieuw gedrag is hierdoor moeilijk. Hebben deze kinderen eenmaal wat aangeleerd, dan kunnen ze zich hier weer heel sterk aan vast houden. Kinderen met ASS kunnen een bijzonder hoog kennisniveau hebben over bepaalde onderwerpen of kunnen geobsedeerd zijn door bepaalde voorwerpen. Er is meestal weinig variatie in de vrijetijdsbesteding te zien.

Problemen binnen de (zintuiglijke) prikkelverwerking

In wisselende mate hebben kinderen met ASS problemen met het verwerken van informatie. Het denken verloopt bijvoorbeeld te traag of er missen belangrijke stukjes informatie, waardoor kinderen met ASS moeite hebben situaties te overzien en te begrijpen. Overgangsmomenten zijn daarom vaak lastig voor deze kinderen; ze lijken steeds zo onverwachts te komen.

Sommige kinderen met ASS zijn overgevoelig voor geluid, geur, licht of hoe bepaalde dingen aanvoelen. Denk bijvoorbeeld aan het smakken van een broertje of zusje aan tafel, achtergrondgeluiden in de klas, continu elk geurtje ruiken, ‘stukjes’ in het eten, kriebelende labeltjes van kleren etc. Kinderen met autisme kunnen deze prikkels maar niet uitschakelen en er lijkt wel geen filter op te zitten.